Ní Dhroighneáin, Sailí (2025) Leigheasanna Traidisiúnta ar Ghalair Ainmhithe in Éirinn – Stair agus Comhthéacs. PhD thesis, National University of Ireland Maynooth.
Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial Share Alike.
Download (2MB)
Abstract
Sa tráchtas seo, déantar iniúchadh ar leigheasanna traidisiúnta ar ghalair ainmhithe in Éirinn, agus fiosraítear go leanúnach an nasc idir leigheasanna/tuiscintí leighis ó thréimhse na meánaoise (caibidil 3), go dtí eolas a bailíodh sa naoi haois déag (caibidil 4), suas chomh fada leis an aonú haois is fiche (caibidil 5). Díríonn an taighde seo ar an leanúnachas, agus go deimhin an meath a tháinig ar na leigheasanna seo, agus déantar catagóiriú orthu de réir leigheasanna draíochta, leigheasanna luibhe agus leigheasanna praiticiúla/fisiciúla.
Ó thaobh modheolaíochta de, úsáidtear cur chuige ildhisciplíneach a tharraingníonn ar ghort na staire, an bhéaloidis, na heolaíochta (i gcás luibheanna go mór mór), agus na heitneagrafaíochta. I measc na bhfoinsí a úsáideadh, tá taighde a rinneadh ar lámhscríbhinní meánaoiseacha, foinsí béaloidis ar nós Cnuasach Bhéaloideas Éireann agus, ar deireadh, i gcaibidil a 5 agallaimh a rinneadh le deichniúr i nGaeltacht Chonamara.
Cuireann na hagallaimh chomhaimseartha go mór leis an taighde ó thaobh:
(i)
Eolas ar chleachtais leighis ar leith bainteach le ceantar Chonamara.
(ii)
Spléachadh ar na tuiscintí agus nósanna bainteach leis na leigheasanna seo, rud a thugann léargas ar chomhthéacs sóisialta agus reiligiúnda an cheantair.
(iii)
Raidhse téarmaí Gaeilge a bhaineann le leigheasanna traidisiúnta sa réigiún seo.
Léiríonn torthaí an taighde seo gur mhair roinnt de na leigheasanna/tuiscintí traidisiúnta ar ghalair ainmhithe — ar nós an creideamh sa drochshúil, úsáid fásraí agus comhábhair eile, chomh maith le cleachtais phraiticiúla/fhisiciúla ar leith suas go dtí an t-aonú haois is fiche. Taispeánann an taighde an leanúnachas, an claochlú, agus an meath a tháinig ar leigheasanna ar leith.
Éiríonn leis an tráchtas seo eolas agus téarmaíocht bainteach le leigheasanna traidisiúnta ar ghalair ainmhithe in Éirinn a bhailiú in aon áit amháin chun nach ligfear an t-eolas seo i ndearmad. Déantar anailís ar na leigheasanna ar bhealach a thugann léargas ar an stair ársa a bhaineann leo, an bunús eolaíoch a bhaineann le cuid acu, chomh maith leis an eolas a thugann siad ar thuiscintí pobail maidir le tinneas agus leigheas.
| Item Type: | Thesis (PhD) |
|---|---|
| Keywords: | Leigheasanna Traidisiúnta; Ghalair Ainmhithe; Éirinn; Stair agus Comhthéacs; Traditional Remedies; Animal Diseases; Ireland; History and Context; |
| Academic Unit: | Faculty of Arts,Celtic Studies and Philosophy > School of Celtic Studies > Nua-Ghaeilge (Modern Irish) |
| Item ID: | 21224 |
| Depositing User: | IR eTheses |
| Date Deposited: | 24 Feb 2026 10:32 |
| Use Licence: | This item is available under a Creative Commons Attribution Non Commercial Share Alike Licence (CC BY-NC-SA). Details of this licence are available here |
Downloads
Downloads per month over past year
Share and Export
Share and Export